Testy dostępności aplikacji mobilnej: dlaczego żadna z 45 aplikacji publicznych nie przeszła monitoringu

Czterdzieści pięć aplikacji, ani jednej zgodnej

Jeśli odpowiadacie za aplikację mobilną w podmiocie publicznym albo w banku, sklepie internetowym czy firmie transportowej objętej polskim Aktem o Dostępności od 28 czerwca 2025 roku, to pewnie macie już za sobą audyt, raport i odhaczony punkt na liście zgodności. Ten tekst piszemy do Was z życzliwością, bo większość zespołów ma dokładnie ten sam problem, i to nie z lenistwa ani z braku kompetencji. Według monitoringu Ministerstwa Cyfryzacji za 2025 rok żadna z 45 szczegółowo zbadanych aplikacji mobilnych podmiotów publicznych nie była w pełni zgodna z ustawą o dostępności cyfrowej. Ten sam monitoring Ministerstwa Cyfryzacji za 2025 rok uznał 32 z badanych aplikacji mobilnych za częściowo zgodne z ustawą, a 13 za wprost niezgodne. Kto podlega ustawie o dostępności i jakie kary grożą Wam w praktyce, wyjaśniamy w osobnym tekście o ustawie o dostępności.

Dla porównania strony internetowe: według tego samego monitoringu Ministerstwa Cyfryzacji za 2025 rok na 100 zbadanych stron 79 uznano za częściowo zgodne, a 21 za niezgodne. Badanie prowadzono w formie uproszczonej, czyli automatycznej, oraz szczegółowej, na podstawie art. 12 pkt 2 ustawy z 4 kwietnia 2019 roku o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Zestawcie te dwie próby i wyciągnijcie własny wniosek: strony nie są wzorem, ale to aplikacje mobilne wypadają najsłabiej, i to nie przypadek.

Stawka jest przy tym wyższa niż paragraf, bo kanał mobilny to dziś kanał podstawowy, nie dodatek do strony. Według publikacji Głównego Urzędu Statystycznego Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2025 r. dostęp do internetu posiadało 96,2% gospodarstw domowych, a dostęp przez szerokopasmowe łącze mobilne wzrósł o 2,3 punktu procentowego do 78,2% gospodarstw. Ten sam raport GUS z 2025 roku podaje, że 69,7% osób w wieku 16 do 74 lat kupowało przez internet w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Wasz użytkownik załatwia sprawy na telefonie, a razem z nim robi to użytkownik czytnika ekranu.

Dlaczego aplikacja mobilna oblewa tam, gdzie strona zdaje

Odpowiedź jest prosta: to dwa różne egzaminy, a wiele zespołów uczy się tylko do jednego. Sam standard zresztą wyraźnie skręcił w stronę dotyku. WCAG 2.2, opublikowany przez W3C jako rekomendacja 5 października 2023 roku, wnosi 9 nowych kryteriów sukcesu, a dwa z nich celują prosto w interakcję palcem. Kryterium 2.5.8 Target Size (Minimum) na poziomie AA wymaga, według W3C i WCAG 2.2 z 2023 roku, celu dotykowego o rozmiarze co najmniej 24 na 24 piksele CSS, z wyjątkami między innymi dla odstępów, równoważnych kontrolek i elementów w zdaniu. Kryterium 2.5.7 Dragging Movements, też na poziomie AA, wymaga, żeby każdą funkcję obsługiwaną przeciąganiem dało się wykonać jednym wskaźnikiem bez przeciągania, chyba że przeciąganie jest istotne. Wszystkie zmiany i to, kogo obowiązują, rozbieramy w artykule o wymaganiach WCAG 2.2, a tu wystarczy jedno spostrzeżenie: typowa checklista audytowa dla stron tych dwóch kryteriów w ogóle nie sprawdza na urządzeniu.

Drugi egzamin to czytnik ekranu. Według WebAIM Screen Reader User Survey #10 z 2024 roku, badania z 1 539 ważnymi odpowiedziami, 91,3% respondentów używa czytnika ekranu na urządzeniu mobilnym. W tym samym badaniu WebAIM z 2024 roku VoiceOver wskazało 70,6% respondentów, a TalkBack 34,7%, więc audyt wykonany na jednej platformie zwyczajnie nie opisuje Waszego produktu. To samo badanie WebAIM z 2024 roku uczciwie pokazuje, że tylko 10,2% respondentów używa czytnika głównie na telefonie, 40,2% głównie na komputerze, a 49,5% na obu podobnie, a sami autorzy zastrzegają, że próba nie była kontrolowana i może nie reprezentować wszystkich użytkowników czytników ekranu. Mobile nie jest więc niszą dostępności, jest jej codziennością.

Trzecia różnica siedzi pod maską. Strona ma DOM, z którego skaner automatyczny sporo wywnioskuje. Aplikacja natywna rozmawia z czytnikiem przez API dostępności platformy, inne na iOS, inne na Androidzie, i jeśli developer nie nada kontrolce etykiety, roli i stanu, czytnik ogłosi Waszym użytkownikom przycisk bez nazwy albo nie ogłosi nic. Blokadę orientacji, gest bez alternatywy czy układ rozsypujący się przy systemowym powiększeniu czcionki zobaczycie dopiero z realnym urządzeniem w ręce.

Cztery miejsca, w których mobilny audyt pęka

Z naszego doświadczenia audyty aplikacji mobilnych pękają w czterech powtarzalnych miejscach, prawie zawsze z jednego powodu: zakres został skopiowany ze strony internetowej. Zamawiacie audyt WCAG, dostajecie rzetelny raport o kontraście i nagłówkach, a potem aplikacja oblewa na nawigacji czytnikiem ekranu na realnym telefonie. W branży mamy na to czułe określenie: audyt Schrödingera, bo zgodność istnieje dokładnie do momentu, w którym ktoś włączy TalkBacka. Pełny zakres znajdziecie w naszej checkliście 7 obszarów dostępności do przetestowania, a tabela niżej pokazuje, gdzie web i mobile rozjeżdżają się najmocniej.

Zauważcie, że prawa kolumna nie wymaga egzotycznych narzędzi, wymaga telefonu, czasu i testera, który wie, czego szuka w Waszej aplikacji. O tym, jak osadzić te sprawdzenia w szerszym planie jakości, pisaliśmy w tekście o rodzajach testów aplikacji mobilnych.

Co wpisać do zakresu zamówienia, żeby raport dał się odebrać

U naszych klientów obiekcja numer jeden przy usługach QA brzmi zawsze tak samo: nie wiemy, jaki będzie efekt końcowy testów. To zastrzeżenie w pełni zasadne, bo raport z audytu dostępności bywa loterią. Dobrze napisany zakres tę loterię kończy: zamiast audytu WCAG w ciemno kupujecie dowód w ścieżkach, które są dla Was najważniejsze. Jak to ułożyć formalnie, opisaliśmy w artykule o dostępności cyfrowej w zamówieniach publicznych, a tu macie pięć punktów do każdego zamówienia na testy dostępności aplikacji mobilnej.

Źródło: opracowanie własne Quality Island, praktyka audytów dostępności.

Tomasz Stelmach, CEO Quality Island, mówi o tym krótko: „Dostępności aplikacji mobilnej nie da się sprawdzić skanerem. Trzeba wziąć telefon do ręki, włączyć czytnik ekranu i spróbować dokończyć sprawę, po którą użytkownik przyszedł. Dlatego zamawiającemu doradzam pytać nie o narzędzie, tylko o to, co dostanie w raporcie: na jakich urządzeniach, w których ścieżkach i z jakim dowodem na każdą znalezioną barierę.”

Taki zakres da się uczciwie wycenić. W cenniku Quality Island audyt dostępności aplikacji mobilnej zaczyna się od 3 300 zł, testy manualne z czytnikami ekranu od 1 500 zł, a walidacja po poprawkach od 1 000 zł. Po audycie wystawiamy deklarację zgodności, w cenie pakietu. Jeśli chcecie zobaczyć, jak taki proces wygląda w całości, zajrzyjcie do opisu audytu WCAG 2.2 i do oferty testów dostępności cyfrowej.

Nasza perspektywa: dostępność mobilna to test procesu, nie pojedynczego ekranu

Po 15 latach na rynku, ponad 450 000 napisanych testów automatycznych i ponad 2 500 przeszkolonych osobach mamy w Quality Island jasne stanowisko: dostępność mobilna jest właściwością procesu wytwórczego, nie pojedynczego ekranu w dniu audytu. Mit brzmi: zróbmy audyt i będzie spokój. Tymczasem każdy kolejny release potrafi zepsuć etykiety, fokus i kolejność czytania szybciej, niż zdążycie opublikować deklarację dostępności. Wykonywaliśmy audyty dostępności cyfrowej, od lat pracujemy w sektorze publicznym i regulowanym, i widzimy w firmach, które szkolimy, ten sam wzorzec: zespół zna WCAG w teorii, ale nikt nie pokazał mu, jak jego własna aplikacja brzmi w TalkBacku.

Co działa naprawdę? Dostępność wpisana w definicję ukończenia, test czytnikiem przy każdym wydaniu i developer, który choć raz usłyszał swój ekran uszami użytkownika czytnika. W naszych projektach pilnowanie jakości w procesie, zamiast gaszenia pożarów raz do roku, daje mierzalne efekty: w projekcie dla Autono, firmy z branży automotive i car rental, liczba błędów krytycznych w procesach rezerwacji spadła o 55%, system pozostał stabilny przy obciążeniu większym o 120% w sezonie wakacyjnym, a satysfakcja użytkowników aplikacji mobilnej wzrosła. To nie był projekt dostępnościowy, ale mechanizm jest identyczny.

Jeśli wolicie zbudować te kompetencje u siebie, zapraszamy na szkolenie z testowania aplikacji mobilnych pod kątem UX i dostępności albo na otwarte szkolenie z testowania dostępności w standardzie WCAG 2.2 za 1 349 zł, a terminy znajdziecie w kalendarzu szkoleń. O kierunku branży rozmawiamy co roku na organizowanej przez nas konferencji Testing Ground, największym w Polsce wydarzeniu o jakości oprogramowania, cyberbezpieczeństwie i dostępności cyfrowej. Jedno powiemy Wam wprost: nikt uczciwy nie zagwarantuje Wam wyniku audytu. Audyt pokazuje, czego brakuje, a my pomagamy Wam się przygotować.

Powiązane na Strefie QA

• Dostępność cyfrowa w zamówieniach publicznych: jak zamawiać WCAG, żeby dało się je odebrać
• Deklaracja dostępności: jak ją napisać uczciwie po audycie, a nie z szablonu
• Umowa ramowa na testy: jak sektor publiczny kupuje QA i co z tego wynika dla wyceny

Źródła:

• Ministerstwo Cyfryzacji, Informacja o wynikach monitorowania w 2025 r. zapewnienia dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, 2026. Stąd liczby: 45 badanych aplikacji, 32 częściowo zgodne, 13 niezgodnych oraz wyniki stron internetowych.
• Ministerstwo Cyfryzacji, Monitoring dostępności cyfrowej za 2024 rok, 2025. Stąd dane porównawcze: 45 aplikacji w próbie, 37 częściowo zgodnych i 8 niezgodnych.
• W3C, Web Content Accessibility Guidelines 2.2, 2023. Stąd data publikacji standardu, 9 nowych kryteriów oraz opis kryteriów 2.5.8 i 2.5.7.
• WebAIM, Screen Reader User Survey #10, 2024. Stąd dane o 91,3% użytkowników mobilnych czytników, udziałach VoiceOver i TalkBack oraz zastrzeżenie o próbie.
• Główny Urząd Statystyczny, Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2025 r., 2025. Stąd dane o 96,2% gospodarstw z internetem, 78,2% z łączem mobilnym i 69,7% kupujących online.